Sira – Regeldruk en betere regelgeving

Stel je voor: je bent ondernemer met een klein bedrijf, je wilt een nieuwe medewerker aannemen of een uitbouw plaatsen, en je begint vol goede moed aan een vergunningaanvraag. Een paar uur later zit je nog steeds te worstelen met formulieren, bijlagen, verplichte rapportages en portals die allemaal net even anders werken. Herkenbaar? Je bent niet de enige. Uit talloze gesprekken met mkb’ers blijkt dat wat op papier een simpele aanvraag lijkt, in de praktijk vaak een dagtaak is geworden. Regeldruk is daarmee niet alleen een abstract begrip uit Den Haag, maar een dagelijkse realiteit achter de voordeur van duizenden ondernemers. Op deze pagina duiken we in de wereld van regeldruk, administratieve lasten en betere regelgeving. We leggen uit hoe het Standaard Kostenmodel werkt, waarom beleidsonderzoek onmisbaar is en wat wij als Sira doen om ondernemers en beleidsmakers vooruit te helpen.

Wat is regeldruk en waarom het mkb hier het meest onder lijdt

Regeldruk is een verzamelbegrip voor alle kosten en inspanningen die voortkomen uit het naleven van wet- en regelgeving. Denk aan het invullen van formulieren, het bijhouden van administraties, het aanvragen van vergunningen en het doorlopen van inspecties. Een deel van die kosten is onvermijdelijk: regels beschermen werknemers, consumenten en het milieu. Maar de manier waarop regels zijn vormgegeven, bepaalt of die kosten redelijk blijven of uit de hand lopen. Voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) is dat verschil vaak het grootst. Waar een groot bedrijf een aparte compliance-afdeling heeft, moet een mkb’er het vaak zelf doen, naast het runnen van de zaak.

Neem de jaarlijkse rapportageverplichtingen voor de Belastingdienst. Een eenvoudige aangifte kan al snel uitmonden in een middag ploeteren, zeker als je te maken hebt met btw, loonheffingen en eventueel de inkomstenbelasting. Ook de Kamer van Koophandel (KVK) vraagt jaarlijks om updates, bijvoorbeeld bij wijzigingen in het bestuur of de bedrijfsvoering. Voor een ondernemer met vijf medewerkers betekent dat al snel een dag per jaar die niet aan de klant of aan innovatie wordt besteed. En dat is nog maar het topje van de ijsberg: denk aan arboregels, milieueisen, privacywetgeving (AVG) en sectorspecifieke verplichtingen.

Definitie en afbakening: regeldruk versus administratieve lasten

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen regeldruk en administratieve lasten, want de termen worden vaak door elkaar gehaald. Administratieve lasten zijn de kosten die voortkomen uit het verzamelen, verwerken en aanleveren van informatie om aan wettelijke verplichtingen te voldoen. Denk aan het invullen van een formulier, het opstellen van een jaarrekening of het bijhouden van een personeelsdossier. Regeldruk is breder: het omvat ook de kosten van het daadwerkelijk naleven van regels, zoals het installeren van een bepaalde machine, het inhuren van een veiligheidscoördinator of het aanpassen van een productieproces. Soms zijn die kosten eenmalig, soms terugkerend, en soms zijn ze moeilijk in geld uit te drukken omdat ze vooral tijd en aandacht kosten.

In de Nederlandse beleidspraktijk wordt regeldruk vaak gemeten met het Standaard Kostenmodel (SKM). Dat model richt zich primair op administratieve lasten, omdat die het beste te kwantificeren zijn. Maar het zegt minder over de ervaren druk van ondernemers, die vaak wordt bepaald door de complexiteit en de frequentie van verplichtingen. Een jaarlijkse rapportage kan objectief weinig kosten, maar als hij elk jaar opnieuw verandert en onduidelijk is, ervaart een ondernemer hem als zwaar. Die subjectieve kant van regeldruk is minstens zo belangrijk als de cijfers.

De impact op het mkb: cijfers en praktijkverhalen

Uit diverse onderzoeken blijkt dat het mkb onevenredig veel tijd kwijt is aan administratieve lasten. Waar grote bedrijven kunnen profiteren van schaalvoordelen en gespecialiseerd personeel, moeten kleine bedrijven het vaak met minder mensen doen. Een veelgehoord cijfer is dat mkb’ers gemiddeld genomen een aanzienlijk deel van hun werkweek besteden aan administratie en compliance. Voor een zzp’er kan dat oplopen tot een dag per week, tijd die niet aan klanten of productontwikkeling wordt besteed.

De praktijkverhalen zijn vaak nog het meest illustratief. Een hovenier die een vergunning aanvraagt voor het kappen van een boom en vastloopt in gemeentelijke formulieren. Een bakker die worstelt met de nieuwe regels rondom voedselveiligheid en tracking. Een IT-bedrijf dat moet aantonen dat het aan de AVG voldoet, maar geen idee heeft waar te beginnen. Deze ondernemers zijn niet tegen regels, maar ze willen dat regels uitvoerbaar zijn en niet meer tijd kosten dan nodig. De frustratie zit hem vaak in de stapeling: elke regel op zich is te doen, maar het totaal aan verplichtingen wordt overweldigend.

Daar komt bij dat de kosten van regeldruk niet alleen in tijd zitten. Ondernemers moeten soms externe adviseurs inhuren, zoals accountants, juristen of veiligheidskundigen. Voor een klein bedrijf met een beperkt budget is dat een flinke hap uit de winst. En dan hebben we het nog niet over de indirecte kosten: minder tijd voor innovatie, minder tijd voor klanten, minder tijd voor het ontwikkelen van nieuwe producten. Regeldruk is dus niet alleen een administratief probleem, maar een rem op groei en concurrentiekracht.

Hoe regeldruk innovatie en groei remt

Regeldruk remt innovatie op verschillende manieren. Ten eerste kost het naleven van regels tijd en geld, middelen die niet in onderzoek en ontwikkeling kunnen worden gestoken. Ten tweede kunnen regels zelf een belemmering vormen voor nieuwe businessmodellen. Denk aan deeleconomieplatforms die worstelen met bestaande vergunningstelsels, of aan ondernemers die met nieuwe technologieën werken en geen passend kader vinden. Ten derde kan regeldruk leiden tot risicomijdend gedrag: ondernemers durven niet te experimenteren omdat de kans op een boete of een langdurig vergunningtraject te groot is.

Dat is zonde, want innovatie is juist de motor van de Nederlandse economie. Het mkb is goed voor een groot deel van de werkgelegenheid en draagt bij aan de diversiteit van het economisch weefsel. Als we willen dat ondernemers blijven investeren in nieuwe producten, diensten en processen, moeten we ervoor zorgen dat de regels die we opleggen hen niet onnodig afremmen. Dat betekent niet dat we alle regels moeten schrappen, maar wel dat we kritisch moeten kijken naar de manier waarop ze zijn vormgegeven. Een goede regel is een regel die het doel bereikt zonder onnodige lasten te creëren.

Het Standaard Kostenmodel: de meetlat voor administratieve lasten

Om regeldruk aan te pakken, moet je hem eerst kunnen meten. In Nederland gebeurt dat al jaren met het Standaard Kostenmodel (SKM). Dit model, oorspronkelijk ontwikkeld in het kader van het project ‘Beter Regelgeven’, kwantificeert de administratieve lasten die voortkomen uit wet- en regelgeving. Het SKM brengt in kaart welke informatieverplichtingen er zijn, hoe vaak ze voorkomen en hoeveel tijd en geld ze kosten. Op basis daarvan kan de overheid bepalen waar de grootste knelpunten zitten en welke maatregelen het meeste effect hebben.

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat publiceert jaarlijks een monitor van de administratieve lasten. Daarin wordt niet alleen gekeken naar de totale omvang, maar ook naar de ontwikkeling per departement en per regeling. Het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) speelt daarbij een belangrijke rol. Het ATR toetst nieuwe wet- en regelgeving op de gevolgen voor de regeldruk en adviseert over alternatieven die minder belastend zijn. Dat gebeurt niet alleen bij nieuwe regels, maar ook bij bestaande regels die worden herzien. Het ATR is dus een soort waakhond voor betere regelgeving.

De basisprincipes van het SKM uitgelegd

Het SKM werkt volgens een aantal vaste stappen. Eerst wordt een inventarisatie gemaakt van alle informatieverplichtingen die uit een bepaalde regeling voortkomen. Denk aan het invullen van een formulier, het opstellen van een rapport, het bijhouden van een register of het aanleveren van gegevens aan een toezichthouder. Vervolgens wordt per verplichting bepaald hoe vaak die voorkomt (frequentie) en hoeveel tijd het kost om eraan te voldoen (tijdsbesteding). Die tijd wordt vermenigvuldigd met een uurtarief om de kosten te berekenen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen eenmalige kosten (bijvoorbeeld het eenmalig aanpassen van een systeem) en terugkerende kosten (bijvoorbeeld de jaarlijkse aangifte).

Een belangrijk onderdeel van het SKM is het onderscheid tussen ‘informatieverplichtingen’ en ‘inhoudelijke verplichtingen’. Het model meet alleen de administratieve lasten die voortkomen uit informatieverplichtingen. Inhoudelijke verplichtingen, zoals het installeren van een filter of het aanstellen van een vertrouwenspersoon, vallen er buiten. Dat betekent dat het SKM een goed beeld geeft van de administratieve kant van regeldruk, maar niet van de totale regeldruk. Ondernemers ervaren die inhoudelijke verplichtingen vaak net zo goed als belastend, vooral als ze duur of tijdrovend zijn.

Een ander principe is dat het SKM uitgaat van de ‘normale’ manier waarop een bedrijf aan een verplichting voldoet. Dat is niet altijd de meest efficiënte manier, maar wel de manier die in de praktijk het meest voorkomt. Daardoor ontstaat een realistisch beeld, al blijft het een model: het is een benadering van de werkelijkheid, niet de werkelijkheid zelf. Desondanks is het SKM een nuttig instrument om regeldruk bespreekbaar te maken en om beleid op te baseren.

Van meten naar verminderen: hoe het SKM beleid stuurt

Het SKM is niet alleen een meetinstrument, maar ook een sturingsinstrument. Door administratieve lasten in kaart te brengen, kan de overheid doelstellingen formuleren voor vermindering. Zo zijn er in het verleden kabinetsbrede doelstellingen geweest om de administratieve lasten voor bedrijven met een bepaald percentage te verlagen. Het SKM maakte het mogelijk om te monitoren of die doelstellingen werden gehaald en welke maatregelen effect hadden. Dat is waardevol, omdat het de discussie over regeldruk concreet maakt.

Daarnaast gebruikt het ATR het SKM als basis voor zijn adviezen. Als een nieuw wetsvoorstel veel administratieve lasten met zich meebrengt, kan het ATR voorstellen doen om die lasten te verminderen. Dat kan bijvoorbeeld door eenmalige gegevensuitvraag in plaats van jaarlijkse rapportage, door gebruik te maken van bestaande data bij de overheid, of door de frequentie van verplichtingen te verlagen. Het SKM helpt daarbij om de gevolgen van verschillende opties te kwantificeren, zodat beleidsmakers een weloverwogen keuze kunnen maken.

Toch is het belangrijk om te beseffen dat het SKM niet alles ziet. Het model richt zich op administratieve lasten en laat de ervaren regeldruk buiten beschouwing. Ook houdt het geen rekening met de cumulatie van regels: een ondernemer heeft niet met één regeling te maken, maar met tientallen. Het SKM meet elke regeling apart, maar niet het gecombineerde effect. Dat is een van de redenen waarom er naast het SKM behoefte is aan andere instrumenten, zoals de Mkb-toets en beleidsonderzoek.

Kritiek op het SKM: wat het model niet ziet

Het SKM heeft de afgelopen jaren de nodige kritiek gekregen. Een veelgehoord punt is dat het model te veel uitgaat van kwantitatieve gegevens en te weinig oog heeft voor de kwalitatieve kant van regeldruk. Ondernemers ervaren regeldruk niet alleen als een kostenpost, maar ook als een bron van frustratie en onzekerheid. Een formulier dat objectief weinig tijd kost, kan toch als zwaar worden ervaren als het onduidelijk is of als de regels vaak veranderen. Het SKM meet dat niet.

Een ander kritiekpunt is dat het SKM uitgaat van bestaande regels en geen rekening houdt met de dynamiek van de samenleving. Nieuwe technologieën, nieuwe businessmodellen en nieuwe maatschappelijke uitdagingen vragen om nieuwe regels, maar ook om nieuwe manieren van meten. Het SKM is ontwikkeld in een tijd dat papier en formulieren de norm waren. Tegenwoordig spelen digitale verplichtingen, data-uitwisseling en algoritmes een steeds grotere rol. Het model is deels aangepast, maar niet alles past in de systematiek.

Daarnaast is er kritiek op de manier waarop het SKM wordt gebruikt in de politieke discussie. Soms wordt het voorgesteld als een objectieve maatstaf, terwijl het in werkelijkheid een model is met keuzes en aannames. De uitkomsten zijn afhankelijk van de vraag wat je meeneemt en hoe je rekent. Dat betekent niet dat het SKM nutteloos is, maar wel dat je voorzichtig moet zijn met het presenteren van de uitkomsten als dé waarheid. Regeldruk is een veelzijdig fenomeen dat je niet in één getal kunt vangen.

Beleidsonderzoek als kompas voor betere regelgeving

Als we regeldruk willen aanpakken, hebben we meer nodig dan een meetmodel. We hebben beleidsonderzoek nodig dat inzicht geeft in de werking van regels in de praktijk. Voordat nieuwe regels worden ingevoerd, zou er grondig onderzoek moeten plaatsvinden naar de verwachte effecten, de uitvoerbaarheid en de neveneffecten. Dat gebeurt in Nederland gelukkig al op verschillende plekken. Het Centraal Planbureau (CPB) rekent de economische gevolgen van beleid door, het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) kijkt naar de maatschappelijke effecten, en universitaire onderzoeksinstituten zoals SEO Economisch Onderzoek doen toegepast onderzoek naar de kosten en baten van regelgeving.

Beleidsonderzoek helpt om regeldruk te voorkomen nog voordat die ontstaat. Door vooraf te analyseren welke informatieverplichtingen nodig zijn, welke alternatieven er zijn en wat de gevolgen zijn voor verschillende groepen bedrijven, kan worden voorkomen dat een regel onnodig belastend uitpakt. Dat is niet alleen goed voor ondernemers, maar ook voor de overheid zelf: regels die niet werken of die tot veel weerstand leiden, kosten uiteindelijk meer geld en moeite. Een investering in goed onderzoek vooraf betaalt zich later terug.

Hoe goed beleidsonderzoek regeldruk voorkomt

Goed beleidsonderzoek begint met een heldere probleemanalyse. Wat is het probleem dat we willen oplossen? Welke partijen zijn betrokken? Welke oplossingen zijn denkbaar? Door die vragen vroegtijdig te stellen, voorkom je dat er regels komen die het probleem niet echt aanpakken of die onbedoeld nieuwe problemen creëren. Onderzoek kan ook helpen om de juiste doelgroep te identificeren: geldt een regel voor alle bedrijven, of alleen voor een specifieke sector? En is er een manier om kleinere bedrijven te ontzien, bijvoorbeeld via een drempelwaarde of een lichtere verplichting?

Daarnaast kan onderzoek inzicht geven in de uitvoerbaarheid van regels. Een regel die op papier mooi klinkt, kan in de praktijk onwerkbaar zijn. Denk aan een verplichting om gegevens aan te leveren via een digitaal portaal dat nog niet bestaat, of aan een rapportageverplichting die niet aansluit bij de administratie van bedrijven. Door vooraf met ondernemers en uitvoeringsorganisaties te praten, kun je dat soort problemen voorkomen. Dat gebeurt bijvoorbeeld via de Mkb-toets, waarbij gemeenten en provincies nieuwe regels toetsen op de gevolgen voor het midden- en kleinbedrijf.

Ook kan beleidsonderzoek helpen om de cumulatie van regels in kaart te brengen. Een enkele regel lijkt misschien weinig belastend, maar als er tien van dat soort regels bijkomen, wordt het voor een ondernemer al snel te veel. Door niet alleen naar individuele regels te kijken, maar ook naar het geheel, kun je voorkomen dat de stapeling uit de hand loopt. Dat vraagt om een integrale afweging, waarbij alle betrokken departementen en uitvoeringsorganisaties samenwerken.

Lessen uit recente evaluaties in Nederland

De afgelopen jaren zijn er in Nederland diverse evaluaties uitgevoerd naar de werking van regels en de effecten op regeldruk. Een terugkerende les is dat regels vaak complexer zijn dan nodig. Dat komt bijvoorbeeld doordat meerdere departementen betrokken zijn bij een regeling, of doordat Europese regelgeving op nationaal niveau wordt aangevuld met extra eisen. Een andere les is dat de uitvoering vaak lastig is: gemeenten en andere uitvoeringsorganisaties hebben te maken met beperkte capaciteit en uiteenlopende systemen, waardoor ondernemers met verschillende loketten te maken krijgen.

Uit evaluaties blijkt ook dat het belangrijk is om te luisteren naar de ervaringen van ondernemers. Zij weten als geen ander waar de knelpunten zitten. Door hen actief te betrekken bij de totstandkoming en evaluatie van regels, kun je voorkomen dat er regels komen die in de praktijk niet werken. Dat gebeurt bijvoorbeeld via klankbordgroepen, enquêtes en pilots. Het is een kwestie van samenwerken: overheid en bedrijfsleven hebben elkaar nodig om tot betere regelgeving te komen.

Een specifiek voorbeeld is de evaluatie van de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA). Deze wet, bedoeld om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, leidde tot veel onzekerheid bij opdrachtgevers en opdrachtnemers. Uit evaluaties bleek dat de uitvoerbaarheid te wensen overliet en dat de regeldruk toenam. Dat heeft geleid tot aanpassingen en tot een bredere discussie over de vraag hoe je wetgeving kunt maken die zowel recht doet aan de bescherming van werknemers als aan de flexibiliteit van de arbeidsmarkt. Het is een les in nederigheid: zelfs goedbedoelde regels kunnen verkeerd uitpakken.

De rol van data en experimenten bij regelgeving

Data spelen een steeds grotere rol bij het maken en evalueren van regelgeving. Door gebruik te maken van data kunnen overheden beter zien waar knelpunten zitten en wat de effecten van beleid zijn. Denk aan data over vergunningaanvragen, klachten van ondernemers of nalevingspercentages. Door die data te analyseren, kun je gerichter maatregelen nemen. Ook kunnen data helpen om regels te vereenvoudigen: als blijkt dat bepaalde gegevens al bij de overheid bekend zijn, hoeft een ondernemer ze niet opnieuw aan te leveren.

Experimenten zijn een andere manier om te leren wat werkt. In plaats van een regel in één keer landelijk in te voeren, kun je eerst een pilot doen in een paar gemeenten of bij een groep bedrijven. Zo kun je zien of de regel in de praktijk werkt en of er onbedoelde effecten optreden. Op basis daarvan kun je de regel aanpassen voordat hij breed wordt uitgerold. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij de invoering van nieuwe digitale systemen of bij het testen van alternatieve vormen van toezicht, zoals meer vertrouwen en minder controles.

Het gebruik van data en experimenten vraagt om een andere houding van de overheid: minder gericht op het dichttimmeren van regels, meer op het leren en bijsturen. Dat is niet altijd makkelijk in een politieke context waarin snel resultaat wordt verwacht. Maar het loont: regels die zijn gebaseerd op bewijs en ervaring, werken beter en kosten minder. En dat komt uiteindelijk ten goede aan ondernemers en aan de samenleving als geheel.

Van regeldruk naar betere regelgeving: onze visie en aanpak

Bij Sira geloven we niet dat minder regels automatisch beter is. Sommige regels zijn hard nodig: ze beschermen mensen, het milieu en de rechtsorde. Waar het ons om gaat, is dat regels slim worden vormgegeven. Betere regelgeving betekent niet minder regels, maar regels die hun doel bereiken zonder onnodige lasten te creëren. Dat vraagt om een andere manier van werken: meer oog voor de uitvoerbaarheid, meer samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven, en meer gebruik van data en technologie om verplichtingen te vereenvoudigen.

We zien gelukkig steeds meer initiatieven die die kant op gaan. Het programma ‘Beter Regelgeven’ van de Rijksoverheid is daar een voorbeeld van. Dat programma richt zich op het verminderen van regeldruk, het verbeteren van de dienstverlening en het stimuleren van innovatie. Ook de Mkb-toets, die gemeenten en provincies steeds vaker toepassen, is een stap in de goede richting. Daarbij wordt nieuwe regelgeving getoetst op de gevolgen voor het midden- en kleinbedrijf, voordat die wordt ingevoerd. Dat helpt om onnodige lasten te voorkomen.

Onze principes voor effectieve en uitvoerbare regels

Wij hanteren een aantal principes voor effectieve en uitvoerbare regels. Ten eerste: begin bij het doel. Wat willen we bereiken met een regel? Is een regel wel het juiste instrument, of kan het ook anders? Soms is voorlichting of zelfregulering effectiever dan een wettelijke verplichting. Ten tweede: houd het simpel. Een regel die niet te begrijpen is, wordt niet nageleefd. Vermijd jargon, stapeling en onnodige uitzonderingen. Ten derde: betrek de uitvoering er vroeg bij. Mensen die de regel moeten uitvoeren of naleven, weten vaak beter wat werkt dan beleidsmakers achter een bureau.

Ten vierde: meet en evalueer. Voer een regel niet in en vergeet hem dan. Kijk na een jaar of de regel doet wat hij moet doen en of er onbedoelde effecten zijn. Stel bij waar nodig. Ten vijfde: denk aan de cumulatie. Een regel komt zelden alleen. Kijk naar het geheel van verplichtingen en voorkom dat ondernemers worden overladen. Ten zesde: gebruik technologie. Digitale oplossingen kunnen de administratieve lasten flink verlagen, bijvoorbeeld door gegevens eenmalig uit te vragen en te delen tussen overheden. Dat vraagt om standaardisatie en samenwerking, maar het loont.

Doelgericht: een regel moet een duidelijk probleem oplossen.
Simpel: begrijpelijk en zonder onnodige complexiteit.
Uitvoerbaar: rekening houden met de praktijk van uitvoering en naleving.
Meetbaar: monitoren en evalueren, en bijsturen waar nodig.
Integraal: oog voor cumulatie en samenhang met andere regels.
Digitaal: gebruikmaken van technologie om lasten te verlagen.

Praktijkvoorbeelden van succesvolle deregulering

Er zijn in Nederland al mooie voorbeelden van succesvolle deregulering. Neem de vereenvoudiging van de btw-aangifte voor kleine ondernemers. Door een eenvoudiger formulier en meer vooraf ingevulde gegevens is de tijd die ondernemers kwijt zijn aan de aangifte flink gedaald. Een ander voorbeeld is de aanpak van de vergunningverlening in de bouw. In sommige gemeenten kunnen ondernemers nu via één digitaal loket meerdere vergunningen aanvragen, in plaats van apart bij verschillende afdelingen. Dat scheelt tijd en frustratie.

Ook op het gebied van voedselveiligheid zijn er stappen gezet. Door beter gebruik te maken van data en risicogericht toezicht, hoeven bedrijven die aantoonbaar goed presteren minder vaak gecontroleerd te worden. Dat verlaagt de regeldruk voor goede nalevers en zorgt ervoor dat toezichthouders zich kunnen richten op de bedrijven waar echt risico’s zijn. Het is een voorbeeld van hoe je met minder inspanning meer effect kunt bereiken.

Een ander voorbeeld is de aanpak van de jaarlijkse rapportageverplichtingen voor de Belastingdienst. Door meer vooraf in te vullen en door ondernemers de mogelijkheid te geven om uitstel te vragen, is de druk op piekmomenten verlaagd. Dat zijn geen spectaculaire hervormingen, maar wel maatregelen die in de praktijk het verschil maken. Het laat zien dat betere regelgeving vaak zit in kleine, slimme aanpassingen.

Hoe wij ondernemers en beleidsmakers ondersteunen

Bij Sira ondersteunen we zowel ondernemers als beleidsmakers bij het verminderen van regeldruk. Voor ondernemers bieden we praktische tools en advies. Denk aan checklists om te zien welke verplichtingen gelden, tips om administratie efficiënter te organiseren en uitleg over hoe je uitstel kunt aanvragen bij de Belastingdienst. We helpen ook bij het aanvragen van vergunningen en het voorbereiden van gesprekken met gemeenten of provincies. Ons doel is om ondernemers meer tijd te geven voor hun corebusiness.

Voor beleidsmakers bieden we ondersteuning bij het uitvoeren van beleidsonderzoek, het toepassen van de Mkb-toets en het analyseren van regeldruk met het Standaard Kostenmodel. We denken mee over alternatieven die minder belastend zijn en helpen bij het opstellen van uitvoerbare regels. Daarbij maken we gebruik van onze kennis van de praktijk: we weten hoe ondernemers denken en wat er nodig is om regels te laten werken. We werken graag samen met overheden, brancheorganisaties en onderzoeksinstellingen om tot betere regelgeving te komen.

Concrete handvatten voor ondernemers en beleidsmakers

Regeldruk aanpakken begint met concrete stappen. Voor ondernemers betekent dat: weten welke verplichtingen je hebt, hoe je ze kunt naleven en waar je hulp kunt krijgen. Voor beleidsmakers betekent het: zorgen dat nieuwe regels getoetst worden op uitvoerbaarheid en dat bestaande regels kritisch worden doorgelicht. Hieronder geven we een aantal handvatten die je direct kunt toepassen.

Tools en checklists voor mkb’ers

Als mkb’er kun je zelf veel doen om regeldruk te verminderen. Gebruik bijvoorbeeld de ‘Regeldrukwijzer’, een online tool die je helpt om te zien welke regels voor jouw bedrijf gelden en hoe je eraan kunt voldoen. De tool geeft ook tips om administratieve lasten te verlagen. Een andere handige optie is het aanvragen van uitstel bij de Belastingdienst als je even niet aan een verplichting kunt voldoen. Dat kan bijvoorbeeld bij de btw-aangifte of de jaarrekening. Het voorkomt boetes en stress.

Verder is het slim om je administratie zo veel mogelijk te automatiseren. Er zijn talloze softwarepakketten die facturen, loonadministratie en btw-aangiftes kunnen regelen. Door te kiezen voor een pakket dat aansluit bij je bedrijfsvoering, bespaar je tijd en voorkom je fouten. Ook kun je gebruikmaken van de diensten van de Kamer van Koophandel (KVK) voor informatie over verplichtingen en het bijhouden van je gegevens. En kijk eens naar de Mkb-toets: sommige gemeenten en provincies bieden ondersteuning bij het verminderen van regeldruk voor kleine bedrijven.

Gebruik de Regeldrukwijzer om te zien welke regels voor jou gelden.
Vraag uitstel aan bij de Belastingdienst als je krap zit.
Automatiseer je administratie met slimme software.
Maak gebruik van de informatie en diensten van de KVK.
Check of jouw gemeente een Mkb-toets heeft en wat die voor jou kan betekenen.

Stappenplan voor beleidsmakers

Voor beleidsmakers is er een aantal stappen dat helpt om regeldruk te voorkomen of te verminderen. Begin met een goede probleemanalyse: wat is het probleem, wie heeft er last van, en wat zijn de mogelijke oplossingen? Kijk daarbij verder dan alleen wetgeving: misschien is voorlichting, zelfregulering of een pilot een beter instrument. Betrek vervolgens de uitvoering en de doelgroep er vroeg bij. Praat met ondernemers, gemeenten en uitvoeringsorganisaties voordat je een regel opstelt.

Toets daarna de gevolgen voor regeldruk met behulp van het Standaard Kostenmodel (SKM) en laat het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) meekijken. Kijk niet alleen naar de administratieve lasten, maar ook naar de inhoudelijke verplichtingen en de cumulatie met andere regels. Overweeg alternatieven die minder belastend zijn, zoals eenmalige gegevensuitvraag of een lichtere verplichting voor kleine bedrijven. En zorg voor een goede evaluatie na invoering: werkt de regel zoals bedoeld, en zo niet, stel bij.

Start met een heldere probleemanalyse en verken alternatieven.
Betrek uitvoering en doelgroep bij het opstellen van de regel.
Toets de gevolgen met het SKM en laat het ATR adviseren.
Kijk naar cumulatie en overweeg lichtere verplichtingen voor kleine bedrijven.
Evalueer na invoering en stuur bij waar nodig.

Samenwerken aan minder regeldruk: wie doet wat?

Regeldruk verminderen is niet iets wat één partij alleen kan. Het vraagt om samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven, brancheorganisaties en kennisinstellingen. De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het stellen van kaders en het bewaken van de kwaliteit van regelgeving. Gemeenten en provincies zijn verantwoordelijk voor de uitvoering en kunnen met de Mkb-toets voorkomen dat lokale regels onnodig belastend zijn. Brancheorganisaties kunnen hun leden ondersteunen en knelpunten agenderen. Kennisinstellingen zoals SEO Economisch Onderzoek en het CPB leveren de analyse en het bewijs.

Ondernemers zelf spelen ook een rol. Door knelpunten te melden, mee te denken in klankbordgroepen en gebruik te maken van de beschikbare tools, kunnen zij bijdragen aan betere regelgeving. Het helpt als ondernemers niet alleen klagen, maar ook met concrete voorstellen komen. Vaak zijn er oplossingen denkbaar die voor iedereen werken. Het is aan ons allemaal om die oplossingen te vinden en te implementeren.

Bij Sira geloven we in die gezamenlijke aanpak. We werken graag samen met partijen die net als wij streven naar slimme, uitvoerbare regels. Of het nu gaat om een gemeente die de vergunningverlening wil vereenvoudigen, een brancheorganisatie die haar leden wil ondersteunen of een ondernemer die vastloopt in de administratie: we denken graag mee. Samen kunnen we de regeldruk verlagen en de ruimte voor ondernemerschap vergroten.

Veelgestelde vragen over regeldruk en betere regelgeving

Wat is regeldruk precies en hoe verschilt het van administratieve lasten?

Nieuwste artikelen

Wat is regeldruk?
Wat is regeldruk? En waarom het iedere ondernemer raakt Stelt u zich eens voor: een mkb-ondernemer in Utrecht met twaalf medewerkers, die…
Top-knelpunten voor ondernemers
Top-knelpunten voor ondernemers: waar loopt het mkb vast? Het is maandagochtend, je hebt drie personeelsleden ziek gemeld, een offerte die vandaag de…
Regels voor de klus- en deeleconomie
Regels voor de klus- en deeleconomie: een groeiende last voor het mkb? De klus- en deeleconomie groeit razendsnel in Nederland. Steeds meer…
Regeldruk in de horeca
Regeldruk in de horeca: hoe administratieve lasten ondernemers uitknijpen Het is elf uur ’s avonds. De laatste gasten zijn vertrokken, de stoelen…
Maatwerkaanpak: sectoren onder de loep
Maatwerkaanpak: sectoren onder de loep Waarom voelt regeldruk in de bouw zo anders dan in de horeca? Een metselaar die worstelt met…
Het Standaard Kostenmodel uitgelegd
Het Standaard Kostenmodel uitgelegd: zo meten we regeldruk en administratieve lasten Elke ondernemer kent het gevoel: je wilt ondernemen, maar je verdwijnt…